BİR İNSANIN ZONGULDAKLI OLDUĞUNU NASIL ANLARINIZ ?

Zonguldak Tarih sayfası editörü Hayati Yılmaz, "Bir insanın Zonguldaklı olduğunu nasıl anlarınız?" sorusunun cevabını yazdı.

Adını duyanlar dünyanın en zengin şehri zanneder

Namı-diğer “Elmas” derler.

Ülkenin diğer sehirleri gibi yol geçen hanı değildir.

Bu şehre gelen ya Zonguldaklıdır ya da Zonguldaklının misafiri.

Çünkü, şehire giriş çıkış sadece Zonguldak içindir.

Suyundan mıdır ,toprağından mıdır bilinmez ! Zonguldak`a gelenler dönmez.

Mesela Zonguldak`ta Trabzonlular da yaşar,

onların için adı Trabzonguldak`dır.

Biz cevize ”cevüz” deriz,

değer verdiğimiz insanlara kıymatlım,

çok seviyorsak “tatlı ballı kıymatlum”.

Çorabını koynunda saklayan,arayıp arayıp bulamayan ninelerimiz vardır bizim.

Geçen seneye “Bıldır”,

su kanalına “aklan” deriz.

Kurbağası olmayan deremiz yoktur,

denize kacan da çoktur.

Güneşi çok severiz ama güneşte oturmayız.

Dünya‘nın ilk kablosuz iletişim ağını biz kurduk.

Karşıki tepeden bu tepeye yanımızda gibi konuşuruz.

istanbul‘un en küçük şehri bile çok caddelidir, bizimki tek.

Zonguldak`ın büyüklüğünü sadece Zonguldaklı görür, geze geze bitiremez.

Mesela bize kıvırcık derler,

Neden dediklerini bilmeyiz biz.

Git Zonguldaklıya sor,

Zonguldak‘ın en meşhur yeri hangisi diye,

Fener der.

Hiç gitiy mü ? Diye sor,

çık !der.

Efenim ?

“çık deyom çık” der.

10 kerede sorsan”çık deyom’ der.

Mesela bizde madenci evde uyumaz.

Ya trende ya minübüste,

Çünkü adam eve kadar 3 saat yol gider,

Eee !

Gelişte 3 saat!

Adamın ömrü yolda geçer.

Hamsiyi torbayla alır ama köfte ekmek yeriz.

Biz de delikanlılık köçek karşısında oynamaktır.

Havaya silah atmayı erkeklik sayarız.

Gelini atla alırız, kaynanayı arabayla.

Oturdu mu beş sandalyeye birden oturuz.

Nasıl konuşuyorsak öyle yazarız.

“Burlara sigara gücüğü atmay”

“Burlara park etmek yasaktur” diye uyarı asarız.

Babanneye kocaana, dedeye kocabuba deriz.

Eriğe,erük.

Hıyar ile salataluk u karıştırız.

Ama adamın hasından da anlarız.

Köpek beslemeyi severiz ama bi kap yemek koyduğumuz görülmemiştir.

Etrafınızda «getir ile götürü» karıştıran biri varsa; bilin ki o Zonguldaklıdır.

Yüzmeyi çok severiz ama bazen bir yaz denize gitmeyiz.

Treni çok severiz ama bir yere gitmek için tercih etmeyiz.

Genelikle evler 4 katlıdır.

En üste ana,baba, ortada büyük oğlan, en alt katı da damada veririz.

Çünkü bir Zonguldaklının kızı, dönüp dolaşıp yine babasının evine yerleşir.

Diğerleri gurbettedir.

Zonguldak‘tan çok dışarda yaşarız.

Memlekette sarmaş dolaş, gurbette babamızı tanımayız.

Kayseriler derneğine üye olan vardır, Zonguldaklılar derneğine uğramayız.

Zonguldak`ta yaşarken gitmek, gitiği zaman dönmek isteriz.

Kestane ağaçtan ayağımıza düşse, gider pazardan alırız.

Birisi birisine “ ağnın” diyorsa bil ki amcasıdır.

Mesela dolmuştan ineceğimiz zaman ”indir!” demeyiz. Genelde düzde, merdivende, yol ayrımında, yokuşta deriz.

Deniz her zaman bizim için giderken sağda, dönerken soldadır. Ama bi kere dönüp bakmayız.

Dışardan gelirken bir an önce görmek istediğimiz de denizdir.

O yüzden Akcakoca‘ya geldiğimizde, Zonguldak`a gelmiş sayarız.

Simidimiz gevrektir,

saçımız seyrek,

kemerimiz gevşek.

Kemerimiz gevşektir derken yanlış anlaşılmasın! Gerçekten gevşek takarız.

Günde en az 50 merdiven çıkarız.

Havasından mı bilinmez, romatizmadan yakınırız.

Şu kelimlerden en az 5 tane bilen Zonguldak`ta yaşamıştır.

Radar, Asma, Balkaya ,Kaptaş, Çatı.Ikinci makas.Domuzdamcı, EKi, Sapça, Apça, Fener, Anıt, Yayla, Yağcılar, Ekonoma, Sigorta, Liman Arkası, Emralın Önünde,

Kardeniz Bölgesi‘nde olup, Karedenizli olmayan tek memleketiz.

Dışarda herkes Zonguldaklıdır ama içerde herkes başkadır.

Devrekli, Bartınlı, Tefenli, Çaycumalı ,Abhaza, Azdavaylı deriz birbirimize.

Şu kelimelerden en az 5 tanesini anlayan Zonguldaklıdır.

Söyleseya, geleveycen, nedeyon, gıyguşuk , uşacuğum, götüvecem, demeyala, O neydi gı, neoliya saa, yemintosun, hinci, beynemek, buva, çövdürmek, iscaçuk, zemetmek, beridur, ötede...

Zonguldaklının zaman dilimi şinçük ya da bisetten ,ölçü birimi eççüktür.

Şiirden anlamayız ama Orhan Veli‘nin bu şiirini bilmeyeni Zonguldaklı saymayız.

Siyah Akar Zonguldak’ın deresi siyah.

Yüz karası değil, kömür karası;

Böyle kazanılır ekmek parası”

Anladıymız şincü ?

-Anlamayala galan

Hayati YILMAZ