ZONGULDAK LEVANTENLERİ
Levant kelimesinin aslında anlamı geniş. O zaman daraltarak gidelim.
Ortadoğu’da Levant Bölgesi var. Filistin, Lübnan, Ürdün gibi ülkelerin bulunduğu bölge. ( İsraillli Yahudilerin kutsal olduğunu İddia ettikleri Kenan Bölgesi.?
Roma döneminde Avrupalı kökenli olanların doğduğu topraklar olduğu için Levant denmiş.
Köken olarak Fransızca kelime olan ‘’Levant’’ doğmak ile ilgili bir kelime. Fakat bu doğum insan doğumumu güneş mi orada emin değilim. ‘’Lever du soleil’’ güneş doğumu. ‘’Lever’’ bu cümlede Güneş oluyor. Aslında bu tanıma biz Rum isimlendirilmeden tanıyoruz. Avrupa’nın Batı Roma’nın doğusunda yaşayan halka ‘’Rum’’ deniliyordu. Rum kelimesinin anlamı da güneşin doğduğu yer anlamına geliyor.
Eski anlamı bu şekilde fakat ; Osmanlı İmparatorluğunun ilk dönemlerinde Cenevizliler başlayan Levantlar , Tanzimat Dönemi sonrası Avrupalı yabancı devletlere tanınan Kapitülasyon verilmesi ile Türkiye’de doğup büyümüş fakat Osmanlı vatandaşı sayılmayan kişilere Levant denmeye başlamış. Vatandaş sayılmadıkları için de askerlikten muaf kılınmışlar. Böylelikle çoğu ticaret ile uğramış ve Türklerden daha zengin hale gelmişlerdir. Dolayısı ile sermaye bu Levantların elinde idi.
Zonguldak’a ise bu özelikle 93 harbi sonrası II: Abdülhamid döneminde yabancı sermaye maden ocakları açmaya başladı. Artık Rum, Ermeni, Fransız, İngiliz, İtalyanı Arnavut hepsi birer Levant idi.
Zaten Türkiye Levantları tanımında bu ülkelerin uyruklarına bağlı insanlar olarak tanımlanıyor. İstanbul, İzmir Mersin gibi şehirlerde sermaye sahipleri o bölgedeki değerli madenleri kullanıyor, işletiyorlardı. Mesela Mersin Limanından pamuk ticaretini Avrupa’ya , bu Levantlar yapmaktaydı. Bu yüzden Avrupalılar bu insanlara Levant demiştir zaten.
Zonguldak’ta Levantenler ,kimi yerleşik, kimisi de İstanbul’dan şirketi yönetiyordu. O dönemin en büyük Fransız Şirketi Osmanlı Ereğli Şirketinin merkezi İstanbul’da idi. Bir çok aile Heybeli Ada’da yaşamaktaydı.
Bugün bile yurt içi ,yurt dışında yaşayan Zonguldak Levantların mirası ile lüks içinde yaşayan aileler var.
Halen Zonguldak paralarını yiyorlar.
Benim arşivimden çıkardığım Zonguldak Levantların isimlerinin bazıları ;
Ocak sahipleri ; Aleksandır Pancirin Mihail Kozmidi ,Toma Fotyadis,
Ohanis Hazarbetyan Efendi ,Mihalaki Anasti Boyacıoğlu, Parsih Hallaçyan ,Ariotti ,Artin Karamanyan Vasiloğlu, Baran de Nervo, Cevahircioğlu Bodosaki, Paul Durva, Enevidos Paskal ,Gaston Auboyneau , Herafim Efendi, Yanko İoannidis, İstefan Yorgiyadis,, Raskalis Laskaradis ,Leonidis Zarifi ,Kartali Efendi ,Kazancakis, Kont Vitali ,Kozmidis,
Kozma Efendi (Kilimli Kozma Mahallesi onun adını taşır. )
Mihail Kozmidis ,Mihail Hıristo Fıdis Efendi , Mösyö Tüyye, Ohanis Hazarbetyan Efendi, Osekyan, Roux Setrak Pembeciyan ,Serkis Rakıcıyan, Kara Simo, Toma Fotyadis, Yorgi Bey , Anasti Boyacıoğlu,Yorgaki Zafiropulos ,Yorgaki Bazergan Zafirovilo ,Vasil ,Wantiez Marurice , Eftim Yorgiyadis, Vukat,
Vasilaki, (Avukat), Hıristo, (avukat), Vasilaki Dayıoğlu. (Avukat) Yorgi Velet Apustol, Arapsonlu Dimitri, Velet Aksakaloğlu ,
Klovlu Nikola Pavli Oğullarından Porika oğlu,
Panayot .Kiremitçi oğullarından Hıristo oğlu
Sir George; Zonguldak’ta bulunan Fransız Konsolosu ,
Şatunov ; Kireçlik Şirketi Mühendisi ,
Grubl, Ereğli Kömür İşletmesi Mühendislerinden ,
Geoffrey Atkins; Kilimli ’ye getirilen İngiliz jeolog,
Marechal; Kozlu Kömür İşleri TAŞ baş Mühendisi
Karabet Keresteciyan;1892 yılında yörenin Orman Baş Müfettişi: ,
Vercher ; Ereğli Kömür İşletmesi Mühendislerinden ,
Viroux ;Ereğli Kömür İşletmesi Mühendislerinden,
Verona ;Türk Kömür Mad. AŞ. Kandilli Direktörü ,
Nikolaki Efendi ,
Esitel Nikola Efendi; Hamidiye Kazası Belediye Tabibi .
Louis Charbonneau ; 138 numaralı Çamlı Ocağı Mühendisi ,
Löfevr Türk Kömür Madenleri AŞ. Teknik Müşaviri
Hayati Yılmaz ile
Zonguldak Tarih