Değerli Okurlarım,
Günlük hayatta çok kullanılan kelimelerden birisi de “Dost” kelimesidir. Bilindiği üzere kişiler, kendisinden hiç kötülük beklemediklerine, güvendiklerine ve gönülden sevdiklerine, acı da olsa gerçekleri söylediklerine inandıkları kişileri “dost “ olarak nitelendirirler. Pek çok konuda olduğu gibi bunun da sahte olanları olabilmektedir. Böyle bir durumun olup olmadığı da, ileride, taraflardan birisinin dostluğa aykırı tutum ve davranışları ile anlaşılabilmektedir.
Bu nedenle, konunun uzmanları, güvene bağlı her konuda olduğu gibi “dostluk” ilişkilerinde de çok dikkatli olunmasını ve dost kazanmanın kişiye maddi, manevi çıkarlar sağlayarak değil; onun gönlünü kazanarak olabileceğini ifade etmektedirler. Sosyal yaşamda da, dostlukların birçoğunun ihanetlerle sonlandığının örnekleri ile dolu olduğu görülür. Sezar’ın en yakını olduğunu bildiği Brutus’a “ Sende mi Brutus !” sözü, güvene bağlı dostlukların, kötü sonuçlarının tarihe mal olmuş en güçlü örneğidir.
Zengin ile fakir, güçlü ile güçsüz, kapitalist ile sosyalist, alim ile cahil gibi sosyal, kültürel, ekonomik ve ideolojik farklılıkları fazla olanlar arasında, gerçek dostlukların olması pek mümkün olamamaktadır. Var olduğu sanılan böyle dostlukların da, güçlü, baskın olan tarafın yararı için alt yapı oluşturma amaçlı olduğu görülmektedir. Bu nedenle de her alandaki bu tür dengesiz dostluklara kuşku ile bakılması gerekmektedir!
Öğrenci Dostu Üniversite Şehirleri,
“Dost” kelimesinin, yetkin bireylerin, kurumların, organizasyonların ilgili oldukları bireylere, guruplara olan dostane eylem ve söylemlerini ifade etmek için de kullanıldığı görülür. “Eskişehir öğrenci dostu bir şehirdir. Şehrimiz, engelli dostu bir kenttir. Rahmetli Ecevit emekçi dostu bir lider idi.” gibi söylemler bu tür dostlukları ifade etmektedir.
Bu tanıma göre, örneğin, Eskişehir, eğer üniversite öğrencilerinin dostu olan bir kent olarak nitelendirilebiliyor ise, burada öğrenim gören öğrencilerin, üniversitelerinden memnun olup olmama yanında, Eskişehir’de öğrenci olmaktan memnun oldukları anlaşılır. Bunun olabilmesi için de, öncelikle, Eskişehir’in yerli halkının bu kentte yaşamaktan hoşnut olmaları gerekir. (Zira bir yerde devamlı yaşamakta olanlar memnun değilse, dışarıdan gelen öğrencilerin ve diğer gelenlerin memnun olmaları beklenmemelidir!)
Ayrıca da, Eskişehir’i yönetenlerinin, esnafının, STK’ların ve yerli halkın, sahip olduğu sosyal, ekonomik ve kültürel imkânlarını, olabildiğince öğrencilerin yararına kullanarak, onlar için hayatı kolaylaştıran imkânlar sağlayarak olabileceği de aşikârdır. Sağlanması gereken bu kolaylaştırıcı imkânların ilk sıralarında da barınma, beslenme ve ulaşım konularında sağlanacak kolaylıklar gelmektedir.
Bu hayati konuları, o şehre duyulan güven, eğlence ve sosyal olanaklar, esnafın ve halkın öğrencilere olan tutum ve davranışları gibi memnuniyet konular izlemektedir.
Konunun uzmanlarının söylediklerinden ve bu konuda yapılan anket sonuçlarından;
.Yörelerin ve şehirlerin (deniz, ırmak kenarları gibi) doğal güzellikler ve (tarihi yerler ve eserler gibi ) çekici kültürel varlıklara sahip olma ve bu imkânları sunma becerileri,
. Halkın eğitim düzeyi ve muhafazakâr olma ya da olmama gibi ideolojik farklılıklarından kaynaklanan tutum ve davranışlar,
.Öğrenci dostu olan kentlere ve beldelere uzaklık, yakınlık durumları,
.Manisa Büyükşehir Belediye başkanı rahmetli Ferdi Zeyrek gibi öğrencilerin sevgisini kazanmış belediye başkanları gibi faktörlerin etken olduğu görülmektedir.
Günümüzde, üniversite şehirlerinin öğrencilerin memnuniyet dereceleri, yapılan anket ve araştırmalarla göre değerlendirilmekte ve memnuniyeti belirli puanın üzerinde olan üniversite şehirleri öğrenci dostu şehirler olarak nitelendirilmektedir.
Özellikle öğrenci memnuniyetine önem verilen taşra şehirlerinde, o şehrin genel ve yerel yöneticilerinin; başta esnaflarla ilgili olanlar olmak üzere, ilgili meslek örgütlerinin, bu tür memnuniyet anketleri ve araştırmaları yaptırdıkları; öğrencilerden gelen şikayet ve taleplere önem verdikleri görülmektedir.
Ülkemizde, 2017 yılından buyana, her yıl, Sayın Prof. Dr. Engin Kocadağ ve Sayın Prof. Dr. Cemil Yücel’in kurmuş olduğu Üniversite Araştırmaları Laboratuvarı (ÜniAr) tarafından da her yıl, Öğrenci dostu üniversite şehirleri ve üniversiteleri anket ve araştırmaları da yapılmaktadır. Bu yapılan anketler ve artırmalar, (İstanbul, Avrupa ve Asya yakası olmak üzere), 82 ildeki 50 bin üniversite öğrencisine, üniversitesinin bulunduğu şehir ile ilgili; öğrenci memnuniyetine konu olan çok sayıda sorular sorulmakta ve memnuniyet dereceleri (10-100 arasında) puanlanmaktadır.
ÜniAr’ın, 2025 yılı için yaptığı bu anket ve araştırma sonuçlarına göre, üniversite öğrencilerinin en çok memnun oldukları il merkezi şehirler sıralaması ve puanları: ( Değerli Başkan Yılmaz Büyükerşenin şehri!)Eskişehir (8 kez!)1.-91, 2.Mersin-88, 3. Manisa-87, 4.Çanakkale-86, 5. Ankara-86. , 6.Balıkesir-86, 7. Samsun-85, 8.Muğla-85, 9.Denizli-85, 10.Bursa-85 olduğu görülmektedir.
Zonguldak’ın ve çevre il merkezlerinin bu sıralamadaki yerleri ve puanları
Listede yer alan 82 il sıralamasında, Zonguldak’ın 70 puanla 30. sırada; çevremizdeki il merkezi kentlerin puanlarının ve sıralarının ise: Sinop’un (73) 26. ,Bartının (64) 39. ,Karabük’ün (41) 67. ,Kastamonu’nun (51) 56. sıralarda oldukları görülmektedir.
Zonguldak için iyi olarak değerlendirilebilecek olan bu sonucun, gerek öğrenciler, gerekse halk nazarında güvenilir olmadığını düşünenler çoğunluktadır. Zonguldak halkının, öğrencilere olan hoş görülü tutum ve davranışları başta olmak üzere, sahip olduğu doğal güzellikler ve büyük kentlere olan yakınlığı gibi hususların bu sonuçta etken olduğu söylenebilir.
Ancak,
.”Niyet ettim gitmeye!” diyerek yola çıkılmadıkça pek gidilmeyen, gidildiğinde de, (ülkenin, çevre yolu olmayan tek il merkezi olduğu için), içinden geçilmesinin çile olması,
.Barınma, ulaşım, hayat pahalılığı konularındaki olumsuzlukları,
.İmar ve kentleşme bakımından iyi olmaması ve şehrin, kentleşmeye uygun olmayan bir topoğrafya üzerinde konumlanması,
. TKİ ve TTK dönemlerinin bol kazançlı yıllarına alışkın olan esnafının, genelde, az kazançla yetinmemesi, öğrencilere olan olumsuz tutumları, gibi nedenlerle, geçmişten gelen gönül bağı olmayan sakinlerinin bile memnun olmadığı bir kentten, dışarıdan gelen öğrencilerin memnun kalmasını beklemenin zor olacağı aşikardır.
Bu nedenle, Zonguldak ve İlçelerinin, daha iyi öğrenci dostu şehirler olabilmesi için, dost olan şehirleri örnek alarak, zayıf olduğu alanları iyileştirmeye çalışması iki tarafın da çok yararınadır. Zira, öğrencilerin öğrenim gördükleri şehirden memnuniyetleri, üniversitenin tercih edilmesinde, kontenjanlarının dolmasında da etken olmaktadır.
Öğrenci Dostu Şehir Olmak İçin Yapılması Gerekenler
Öğrenci dostu şehir olma kapsamında yapılması gerekenler, aslında hersçe az- çok bilinmektedir. Önemli olan bu bilinenleri gerçekleştirmeye çalışarak ve onların gönlünü kazanmaktır. Bu konudaki bazı öneriler Ek 1’de ilgi duyan değerli okurlarımın bilgilerine sunulmaktadır.
Kentin, Kent Dostu Üniversite Öğrencilerinden Beklentileri
Bilindiği üzere dostluk iki taraflı bir olgudur. İki tarafın da birbirinin dostu olması gerekir. Üniversite kentlerinin öğrenci dostu kentler olmaları beklenirken, öğrencilerden de o kentin ve kentlinin dostu olmaları beklenir. Bunun olabilmesi için de öncelikle; kendisinin, ailesinin ve daha da önemlisi, ülkesinin ve Cumhuriyet değerlerinin dostu olan, iyi vatandaş-iyi insan olmaları gerekmektedir. Bu konulardaki dostluklar olursa, iyi bir öğrenici-talebe olma yanında tüm beklentilerin kendiliğinden karşılanmış olacağı da aşikârdır.
Bir öğrencinin bulunduğu kente olan dostluğu göstermesinin, başta yazılı ve yazılı olmayan toplumsal kurallara uyma; manevi değerlere saygı gösterme, toplum yararına sosyal projeler içinde olma gibi pek çok yol ve yöntemleri bulunmaktadır. Ancak, bir toplu taşıma aracında, önünde, yakınında ayakta durmakta zorlanan yaşlı bir yolcuya yerini vermeme; bir parkta, oturduğu temiz bir bankın etrafını çöplük halinde bırakma gibi sık karşılaşılan üzücü durumların ise hiç olmaması gerekmektedir.
Böyle insani olmayan ve toplumun değer yargılarına da aykırı olan davranışları olanların kırmadan uyarılmaya çalışılması; bunun da ötesinde, kabahatler kapsamına giren eylemleri görülenlerin, uygun yol ve yöntemlerle uyarılmaları; gerekiyorsa, gereğinin yapılması ise yetkili makamların görevleri olduğu da bilinmelidir.
Başta Zonguldak olmak üzere, tüm Üniversite şehirlerimizin öğrenci dostu şehirler; üniversitelerimizin öğrenci dostu üniversiteler olmasını; öğrencilerimizin de öncelikle, ülkesini seven, Cumhuriyetimizin ve cumhuriyet değerlerimizin dostu olan öğrenciler olmalarını dilerim.
Şenol Kuşcu, Emekli Öğretim Üyesi, Kasım 2025- Zonguldak
Ek 1. Öğrenci Dostu Şehir Olmak İçin Bazı öneriler
Üniversite öğrencilerinin, özellikle taşra şehirlerinde, o şehrin ekonomikomik hayat için ne kadar değerli olduğu bilinmektedir. Öğrencilerin, ilgili mevzuat yanında insani açılardan da o kentin, kendilerine yardımcı olunması gereken misafirleri olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Özellikle esnaf kesiminin kendilerine bu yaklaşıma uygun davranması çok önemli olmaktadır.
Birçok yerde, bu insani ve ahlaki gerekliliğe uyulmadığ ile ilgili pek çok şikayetler olurken; öğrenci oldukları için, fiyat indirimleri gibi ayrıcalıklar sağlayan , iş yerlerinin ve şehirlerin olduğu da bilinmektedir.
Öğrenci dostu olan kentlerde yapılanlardan,bu konuda yapılan anket ve araştırmalardan;
.Başta barınma, beslenme ve ulaşım konularında olmak üzere, üniversite öğrencilerine yönelik kolaylıklar sağlanması olmak üzere, ÜniAr ve benzeri örgütler tarafından değerlendirme konusu yapılan alanlardaki eksikliklerin belirlenmesi ve öncelikle zayıf olunan alanların iyileştirilmesine çalışılması,
.Özellikle Kayıt dönemlerinde ve sair zamanlarda öğrencilere ve ailelerine yardımcı olunmak üzere, yardım ve danışma noktaları oluşturulması; bu kapsamda şehir dışından gelen öğrenci ve öğrenci yakınlarına, konaklama, ulaşım gibi konularda yardımcı olunması, rehberlik hizmeti verilmesi,
.Şehirdeki, başta esnaf odaları, ilgili STK’lar, iş insanları ve şehrin ileri gelenleri olmak üzere, Üniversite yönetimi ile de temas kurularak, uygun yöntemlerle belirlenen ekonomik sıkıntısı olan öğrencilere sahip çıkılması; kendilerine, ailelerine sahip çıkılması,
. Öğrencilerin kendilerinin yapacakları sosyal ve kültürel faaliyetleri için ihtiyaç duydukları konularda, zorluklarlar çıkarılmaması, kendilerine yardımcı olunması; Talep olsun ya da olmasın; uygun zamalarda, öğrencilerin kenti ve yöreyi tanımalarına yönelik, şehir içindeki ve bölgedeki tarihi, kültürel ve turistik yerlerine kültür ve tanıtım turları , toplu piknikler gibi faaliyetler düzenlenmesi
gibi öneriler bulunmaktadır.
