1. O birilerinin tersine gelmek
“Doğru şey için savaşmak genelde ufak tefek aşağılanmalardan ibarettir.” Fallout 2. Sezon 5. Bölüm
Bazı köşe yazarları, köşelerini parçalara bölerek yazıyor. Köşe yazısını bilimsel olmayan ama edebî bir çerçeve içinde tutulmaya çalışılmış bir makale gibi yazma alışkanlığına sahip olan, benim gibiler ise bütünlüklü bir metin ortaya çıkarmak için giriş, gelişme ve sonuçtan ya da düşünce çağrışımlarından oluşan, bilinç akışına yakın bir üslup kullanıyor.
Muhtemelen okuru sıkıyor bu yaklaşım. Aslında lise de edebiyat derslerinden öğrendiğimiz bir üslup bu. Fener Lisesinden Erol Beyi, Sinan Beyi, Sevda Hanım’ı, gözlerimin önünde ne ki şimdi adını hatırlayamadığım diğer Türkçe /Edebiyat öğretmenlerimizi (affetsinler) dersimize girmedi ama müdürlük yaptığı bir döneme denk geldiği için Hamit Kalyoncu Hocamızı böylece anmak isterim, bu satır arasında.
Türkçe öğretmenimiz Sevda Orhan, ortaokulda iken elle tek tek yazıp çizerek çoğaltmaya çalıştığımız yazı ve çizimleri görmüş; sınıf içinde, bir köşede, bize yazıp çizdiklerimizi sergileyebileceğimiz bir pano vermişti. Seksenlerin, sürekli soruşturmalı bir dönem olduğunu düşünürsek, bir öğretmenin öğrencilerini gazeteciliğe teşvik edici bu yöndeki gayreti, aynı zamanda cesaretli bir tutumdu.
2. Parçala Behçet!
Köşelerini parçalara bölerek yazanların, yazının okunurluğunu kolaylaştırmak amaçlı bir sunum seçtikleri belli… Buna “alt başlıklarla yapılandırılmış köşe yazısı” deniyor. Yazıların okunurluğunu argo ile harmanlayınca ise benim askerlik dönemimdeki bir astsubay başçavuş geliyor aklıma! Hayatımda yaratıcı küfür diye bir şey varsa, onun üzerine görmedim!
“Alt başlıklarla yapılandırılmış köşe yazısı”, köşe yazılarımda yazmaya bir türlü alışamadığım bir sunum biçimidir. Oysa yazdığım iki romanda, nedense üslupmuş gibi, buna benzer bir yöntemi benimsedim. Üstelik işimi de kolaylaştırdı.
Gerçekten de Taşra Züppesi (2015) ve AYLAK’ın (2025) kurgusal bir anlatı olmasında bu tarzın çok önemli bir rolü var. Tuhaf ama köşe yazmaya gelince, nedense aynı tarzı köşe yazılarımda bir türlü benimseyemedim. Nedense köşe yazısını makale tarzına yakın (elbette bilimsel bir makale değil) ama edebî anlayışı da hissettiren, düşünsel bir metin olarak algılamışım genel olarak.
Sanırım Türk gazete zanaatında da buna yakın, fikir işçisi köşe yazarlarının yazdıklarını daha çok sevmişim. Kısa ve öz yazanları kırk yıl öncesinden de tanıyorum. İsim vermeyeyim ama bugün bakıldığında, bana göre pek istediğim yerde de değiller.
Demek ki ilk köşe yazmaya karar verdiğimde, giriş, gelişme ve sonuç anlayışına yakın bir biçimi tercih etmişim. Tam olarak öyle, kompozisyon tarzında da yazmıyorum aslında. Düşünce çağrışımlarından oluşan bir bilinç akışına daha yakın duruyorum. Sonuçta köşe demek, düşüncelerini paylaşmak demek. Böyle zor dönemlerde “düşünce, paylaşım” filan sıkıntılı laflar elbette.
Üslup ve tarz konusuna başka açılardan da bakmak istiyorum ama zamana yaysam daha iyi olur. Ders gibi çalışma noktasına gelince insan sıkılıyor. (Bu arada köşe yazarı, kediler için pişirdiği tavuk ciğerini ocakta unuttuğunu hatırlar; kurtarmak için mutfağa koşar!)
3. Yazmak istediğim birçok konuyu bekletiyorum
Bu iyi bir şey değil. Biliyorum. Ancak çok kişisel şeyler olarak düşündüğüm zaman, yazmaktan kolayca kopuyorum. Toplumsal bir bağ arıyorum beni ilgilendiren sorunda. Bulursam yazı gelişiyor. Yaşadığım toplumla bir neden ortaklaşması gözetmeye çalışıyorum demek ki…
4. Yine de insan kendine bunu yapmamalı
“Düşünce özgürlüğü”, toplumu geliştirecek bir kavramsa, yazıp çizmek konusunda insan daha rahat olmalı. Köşe yazıları, yetişmesi gereken yazılardır. Dolayısıyla hata yapabilirsiniz. Kasıtlı değilse, akıllı bir insan bunu kabullenir. Kasıtlı, kötü niyetli yazılar ise zaten kendini belli eder.
5. Bir şey söylemiş olmaya yarasın
Son dönemde kalemi elime alıp da yazmadığım çok konu var. Kişi isimlerine girmeyeyim diye, örneğin “iki maaşlılar” diye kodladığım bir mesele var. Sağın bunca etkin olduğu bir ortamda, solu bir de ben eleştirel bir yaklaşımla ele almayayım diye durduğum bir çizgi var. Benim ulaşamadığım kişilere başkaları nasıl ulaşıyor ya da “bunlar işine gelenleri mi kabul ediyor” diye düşündüğüm kişilerle ilgili yazmadıklarım var. Zonguldak’ta sanat konusunu eleştirel bir dille yazmak isteyip de kişilerin ve ortamın durumunu görerek kendimi tuttuğum şeylere dair bir yöntem geliştirmek gibi bir tasam da var. Haksızlık olarak gördüğüm, aşağılama olarak değerlendirdiğim bazı meseleleri henüz ele almadığımı da bilmenizi isterim. İronisini yakaladığım hâlde, neredeyse espri duygusunu kaybeden bir topluma dönüştüğümüz için yazması içimden gelmeyen konular da cabası.
Son olarak gencecik çocuklar, akranları tarafından öldürülüyor; işsizlik, “ev genci” diye bir kavram yaratıyor; gençler, özendikleri hayata çeteleşerek girmeye çalışıyor; ekonomik kriz, dejenere kesimlere yarıyor; mutsuzluk ve umutsuzluk salgını hortlamış gidiyor… Sokak hayvanlarının durumu içler acısı. Duyarsızlık almış yürümüş… Offf… Ne diyordu Selda Bağcan? “Yaz gazeteci, yaaazz…”
6. Üslup
Üslup bazen Üsküp diye bir yer… Ben gitmedim bile. Gidenler var, biliyorum.
7. İki Maaşlılar
Toplumsal gerçekçilik filan derler! Toplumun yararına olan anlatılar anlamında… Sağ–sol hesabıyla yazmıyorum. Bunlar artık çok karıştı birbirine. Köşe yazısına bu anlayışı uygulasam, bunu savunan birçok tanıdığım kişi fena hâlde rahatsız olacaktır. Çünkü toplumsal olarak yaptıkları bir şey yok. Bireysel olarak kendi yararlarına, toplumsal olan dili kullanıyorlar çoğunlukla. Kullanma imkânına sahip oldukları için bu kılıfın arkasında muhafaza ettikleri bir duruşa sahipler. Bu tip insanlar pek çok, pek çeşitli ve pek bir rahat. Çünkü bu duruşlarıyla, olumsuz vurgularla neredeyse hiç karşılaşmıyorlar. Ta ki aha, açıyoruz mevzuyu!
Aramızda iki maaşlılar var! Ya birinden istifa edip bir işsizin yolunu açın ya da bu kişilerin maaşlarının bir kısmı, sokak hayvanları yararına kesilsin. Önemli bir miktarı! Böylelikle topluma bir faydanız olur. Gerçekçi bir toplumsal fayda!
